Түптеп келгенде, бұл әлдеқайда терең сұрақтар:
Біз кімбіз? Қайдан келдік? Ата-бабаларымыз бізге нені аманат етті? Бүгінгі таңда Қазақстан азаматы болу нені білдіреді? Келесі ұрпаққа қандай мұра қалдырамыз?
Осы мәселелермен жүйелі түрде айналысып келе жатқан мемлекет қайраткерлерінің бірі – Ерлан Тынымбайұлы Карин – саясаттанушы, тарихшы, саясат ғылымдарының кандидаты, мемлекет қайраткері, саяси және қоғамдық үдерістерді зерттеуші.
Оның кәсіби жолы тарихтан басталғаны ерекше қызықты. Тарихи білім алған Ерлан Карин философия және саясаттану салаларында ғылыми жұмыстарын жалғастырды. Көп жылдар бойы оның қызметі қоғамдық даму, ұлттық бірегейлік, тарихи жады, идеология және мемлекет құрылысы мәселелерімен тығыз байланысты болды.
Алайда оның қызметіндегі ең қызықты әрі маңызды мәселе – атқаратын лауазымдары ғана емес.
Бұл – мағыналармен жұмыс істеу.
Тарих – мемлекеттіліктің негізі
Ерлан Карин үшін тарих – жай ғана өткен кезең емес.
Бұл – қазіргі мемлекеттің өзін-өзі тануына негіз болатын іргетас.
Қазақстан тарихы 1991 жылы тәуелсіздік алғаннан басталмайды. Қазақ мемлекеттілігінің тамыры әлдеқайда тереңде жатыр – Ұлы дала тарихында, түркі өркениетінде, Алтын Ордада, Қазақ хандығында және Еуразия тарихында өзіндік із қалдырған басқа да тарихи мемлекеттік құрылымдарда.
Осы жерде аса маңызды қағида туындайды:
Қазіргі Қазақстан өз тарихын жай ғана есте сақтап қоймай, оның сабақтастығын түсінуі тиіс.
Ата-бабаларымыздың мемлекеттілігі туралы жады.
Жер туралы жады.
Тіл мен мәдениет туралы жады.
Елді қалыптастырған және сақтап қалған ұлы тұлғалар туралы жады.
Ең бастысы – тәуелсіздіктің ең ұлы тарихи құндылық екенін түсіну және оны қорғап, келесі ұрпаққа жеткізу қажеттігін сезіну.
Жаңа идеология – өткеннен бас тарту емес
«Жаңа идеология» ұғымы кейде бұрынғы құндылықтардан бас тарту әрекеті ретінде қабылдануы мүмкін.
Алайда Қазақстанның қазіргі көзқарасы керісінше бағытты көрсетеді.
Мәселе – тарихи мұраны қазіргі мемлекетпен сабақтастыруда.
Уақыт сынынан өткен құндылықтарды сақтай отырып, XXI ғасыр қоғамына қажетті жаңа құндылықтарды қалыптастыру.
Бұл – өткенмен өмір сүру емес.
Бұл – өткен арқылы бүгінді жақсырақ түсініп, болашақты жауапкершілікпен құра білу.
Сондықтан мәдениет, тарих, тіл, өнер және ұлттық мұра мәселелерінің маңызы ерекше арта түседі.
Ұлттық жадыдан – азаматтық бірегейлікке
Қазіргі Қазақстанның бірегейлігі тек этникалық шығу тегіне негізделмейтіні аса маңызды.
Ол елдің барлық азаматтарын біріктіруі тиіс.
Сондықтан бүгінде қазақ халқының тарихымен қатар мынадай ұғымдар да кеңінен айтылады:
Тәуелсіздік.
Бірлік.
Патриотизм.
Әділеттілік.
Жауапкершілік.
Заң және тәртіп.
Еңбекқорлық.
Кәсібилік.
Жасампаздық.
Жаңашылдық.
Осылайша жалпыұлттық құндылықтардың заманауи жүйесі қалыптасады.
Бұл патриотизм ұғымының өзін де өзгертеді.
Патриотизм – Отанға деген сүйіспеншілік туралы сөздер ғана емес.
Бұл – мемлекетке, оның тарихы мен рәміздеріне, мәдениеті мен тіліне құрметпен қарау, сонымен бірге әр адамның Қазақстанның бүгіні мен болашағы алдындағы жеке жауапкершілігі.
Мемлекеттілік – тарихи сабақтастық ретінде
Қазіргі қоғамдық дискурста мемлекеттілік ұғымының өзіне қайта оралу маңызды бағыттардың біріне айналып келеді.
Қазақстан өзін белгілі бір тарихи кезеңде пайда болған мемлекет ретінде ғана емес, терең тарихи және өркениеттік тамыры бар халық мемлекеттілігінің қазіргі заманғы нысаны ретінде қабылдауға ұмтылады.
Сондықтан бүгінде тарихи сабақтастықты пайымдауға барған сайын көбірек көңіл бөлінуде.
Бұл – өте маңызды идея.
Өйткені тарих жай ғана өткен туралы әңгіме болудан қалады.
Ол мемлекетті қазіргі заманғы түсінудің бір бөлігіне айналады.
Адам бүгінгі Қазақстанның артында ғасырларға созылған тарихи жол тұрғанын түсінген кезде, Отан, тәуелсіздік, мәдениет және жауапкершілік ұғымдарына мүлде басқаша қарай бастайды.
Неліктен бұл бүгін ерекше маңызды?
Өйткені XXI ғасыр – тек аумақтар, экономикалық ресурстар мен технологиялар үшін күрес кезеңі емес.
Бұл сондай-ақ бірегейлік пен тарихи жады үшін күрес кезеңі.
Өзімізге мына сұрақтарға дербес жауап беру құқығы үшін күрес:
Біз кімбіз?
Қандай тарихты өз тарихымыз деп санаймыз?
Балаларымыз қандай есімдерді білуі керек?
Қандай шығармаларды сақтауымыз қажет?
Қандай дәстүрлер жалғасуы тиіс?
Қандай құндылықтар қоғамымызды біріктіруі керек?
Сондықтан мәдениет, тарих, тіл, өнер, кино, әдебиет, сәулет және ұлттық жады – екінші дәрежелі бағыттар емес.
Бұл – мемлекеттің рухани негізінің бір бөлігі.
Міне, осы жерде тарихи білімді қазіргі заманғы мемлекеттік ойлау жүйесімен ұштастыра алатын адамдардың еңбегі ерекше маңызды.
Өткеннен – болашаққа
Мұраны сақтау – елді музейге айналдыру деген сөз емес.
Керісінше.
Тарихи жады дамудың қайнар көзіне айналуы тиіс.
Егер біз қайдан келгенімізді білсек, қайда бара алатынымызды жақсырақ түсінеміз.
Егер тәуелсіздіктің бағасын білсек, оны одан сайын қадірлей бастаймыз.
Егер өз мәдениетіміздің тарихын білсек, оны әлемге экзотика ретінде емес, әлемдік өркениеттің бір бөлігі ретінде таныта аламыз.
Ал жас ұрпақ өзін ғасырлар бойы жалғасып келе жатқан тарихтың жалғасы ретінде сезінсе, оның болашақ алдындағы жауапкершілік сезімі де өзгеше қалыптасады.
Осы жерде ұлттық мұраны сақтауға және кеңінен насихаттауға көмектесетін мәдениет институттарының, шығармашылық ұйымдардың және қоғамдық бастамалардың рөлі ерекше.
Өйткені мұра оны біліп, сүйіп, әрі қарай жеткізген кезде ғана өмір сүреді.
Ерлан Карин және мағыналармен жұмыс істеудің маңызы
Ерлан Карин мемлекет қайраткері ретінде ғана емес, басқа қырынан да қызықты тұлға.
Оның кәсіби жолы бүгінгі таңда тарих, мәдениет, саясат, ұлттық бірегейлік және мемлекет құрылысының бір-бірімен қаншалықты тығыз байланыста екенін көрсетеді.
Сондықтан оның қызметі туралы әңгіме – Қазақстанның XXI ғасырда өзін қандай ел ретінде көргісі келетіні туралы әңгіме.
Өзінің тарихи тамырын құрметтейтін, бірақ өткенмен өмір сүрмейтін ел туралы.
Өз мәдениетін сақтай отырып, әлемге ашық ел туралы.
Ұлттық бірегейлігі адамдарды бөлмей, керісінше, өзіне деген сенімнің негізіне айналатын ел туралы.
Мықты болашақ өз өткеніне деген құрметсіз мүмкін еместігін түсінетін мемлекет туралы.
Бәлкім, Қазақстанның ұлттық құндылықтарын қазіргі заман тұрғысынан қайта пайымдаудың басты мәні де осында шығар:
ата-бабаларымызды ұмытпай, ұрпағымыздың алдындағы жауапкершілікті үйрену.
Cultural Legacy Fund қорынан тілек
Мәдени мұра қоры – Cultural Legacy Fund атынан Ерлан Тынымбайұлы Каринге Қазақстан Республикасының Вице-Президенті қызметіндегі жаңа әрі аса маңызды мемлекеттік лауазымында зор табыс тілейміз.
Тарихты терең білуі, ұлттық бірегейліктің қалыптасу үдерістерін түсінуі және Қазақстанның мәдени әрі тарихи мұрасына деген құрметі оның еліміздің игілігі жолындағы алдағы қызметінің маңызды негізіне айналады деп сенеміз.
Мемлекеттік қызметтің жаңа кезеңі Қазақстан мемлекеттілігін нығайтуға, тарихи жадыны сақтауға және қазақ халқының бай мұрасын келесі ұрпаққа жеткізуге бағытталған парасатты шешімдерге, жасампаздыққа, жауапкершілікке және үлкен жетістіктерге толы болсын.
Осы биік әрі жауапты миссияда Сізге күш-қуат, даналық, шабыт және толағай табыс тілейміз!
Құрметпен,
Мәдени мұра қоры
Cultural Legacy Fund
